Vernieuwend Managen

Wat is voortreffelijk leven?

In het dagblad Trouw wordt op dit moment aandacht gegeven aan datgene waar ik me de laatste jaren meer en meer toe voel aangetrokken - een virtuoos leven - het leven met deugden. In zijn betoog geeft Paul van Tongeren aan wat deugdethiek van oorsprong betekende en opnieuw her-innerd dient te worden.

„De deugd’’, zei Van Tongeren, „is ten eerste geen handeling, maar een houding. En een houding omvat veel meer dan alleen handelingen: ze betreft bijvoorbeeld ook de manier waarop we nog niet handelen, maar waarnemen wat er met ons en om ons heen gebeurt, en hoe we daarop gevoelsmatig reageren.’’

Als we de deugd een houding noemen, vervolgde Van Tongeren, zegt dat ook iets over hoe hij tot stand komt, veel meer door geleidelijke vorming dan door inzicht, beslissing of een daad.

Vervolgens is de deugd een midden. Van Tongeren: „De deugdethiek gaat ervan uit dat de menselijke natuur in aanleg goed is maar gecultiveerd moet worden om optimaal tot ontwikkeling te komen. De optimale vorm van een natuurlijke emotie houdt het midden tussen te veel, te lang, of te vroeg, enzovoort, en te weinig, te kort, of te laat.’’

Van Tongeren benadrukt dat de deugdethiek ervan uitgaat dat wij onszelf en anderen voortdurend vormen. „We kunnen niet anders. Met wat we doen veranderen we niet alleen dit moment en deze situatie, maar trekken we tegelijkertijd een spoor dat invloed heeft op wat we in de toekomst zullen doen. Het woord ’karakter’ is etymologisch verwant aan ’krassen’.

Een karakter is het geheel van ingeslepen lijnen. De deugdethiek veronderstelt dat we ons karakter constant vormen, dat er voortdurend lijnen getrokken worden. En  deugden  zijn de optimale gedaantes die onze karaktertrekken kunnen krijgen. 

Deugden  zijn dus geen beperkende normen of vage waarden, maar kwaliteiten waarin je excelleert. Zo spreken over morele vorming lijkt mij vruchtbaar, zinniger dan het normen- en waardendebat.’’

Als je gaat nadenken en voelen wat voortreffelijk leven voor jou inhoudt dan zul je ongetwijfeld wel bij een zekere formulering uitkomen wat hoort bij jouw ontwikkeling op dit moment en jouw leefomstandigheden.

In bijgaande videobeelden krijg je in circa drie minuten wat indrukken van deelnemers aan het congres over voortreffelijk leven in Nijmegen.

Wat zijn universele wetten?

Een gouden draad van Universele Waarheid loopt door alle wijsheidstradities

Eén van de aspecten van de gouden draad van Universele Waarheid die door alle tradities en bronnen van oude wijsheid van de wereld loopt is, zo ontdekte ik, het bestaan van universele wetten. De universele wetten vertellen ons hoe het één en ander werkt in het universum. Het zijn wetmatigheden, die in harmonie hebben gewerkt sinds het begin van de tijd om werelden en universa te creëren. De universele wetten zijn werkzaam op alle niveaus van de werkelijkheid en bepalen de ordening en structuur in het universum. Wanner we deze universele wetmatigheden begrijpen en weten hoe ze werken, kunnen we daar ons voordeel mee doen.
Ongeacht of deze universele wetten ons wel of niet bevallen, zolang als het universum bestaat, zullen deze wetten bestaan, want het universum bestaat dankzij deze wetten, die als het ware het kader vormen dat het universum bijeenhoudt. Deze wetmatigheden hebben een permanent karakter en zijn onveranderbaar. Ze zijn universeel, omdat ze op alle niveaus van de werkelijkheid werkzaam zijn en zonder onderscheid van toepassing zijn op alles en iedereen, altijd en overal.

Mochten we er voor kiezen om in harmonie met deze principes te handelen, dan zijn we op het pad om in harmonie te leven met onszelf en ook met de natuur en de wereld om ons heen. Inzicht in de werking van de universele wetten helpt ons te begrijpen hoe en waarom dingen gebeuren. Het begrijpen van de wetten geeft ons daarom de mogelijkheid om ons leven in eigen hand te nemen. Wanneer iemand leeft in harmonie met deze principes, dan kan alles gecreëerd en gemanifesteerd worden. Op dit moment echter wordt de werking van deze wetten voor een steeds groter deel bevestigd door recent baanbrekend wetenschappelijk onderzoek. Het is werkelijk prachtig om ze nu te her-inneren omdat ze van onschatbare waarde zijn in deze tijd van grote onbalans en wereldwijde veranderingen.

Een ander aspect van de gouden draad van Universele Waarheid die door alle wijsheidstradities van de wereld loopt is inzicht in de Gulden Snede. Terwijl de universele wetten de dynamiek van ‘energie’ beschrijven, volgens welke er harmonie en ordening in het universum bestaat, kent het universum ook een prachtige ordening wat betreft ‘vorm’, waardoor er een ontzagwekkende schoonheid bestaat in het universum. In het dynamisch universum is de essentie van vorm niet statisch maar permanent onderhevig aan verandering en kan daarom niet los gezien worden van de daarmee samenhangende energie. We kunnen daarom ‘energie’ & ‘vorm’ als een onscheidbare dynamische eenheid beschouwen. De universele wetten beschrijven vooral de dynamiek van ‘energie’ en inzicht in de wetmatigheden van ‘vorm’ vinden we in verschillende wijsheidstradities als de wetmatigheden van de heilige geometrie. Centraal bij de heilige geometrie is de Gulden Snede verhouding. De Gulden Snede verhouding (1, 618..) is de unieke verhouding die er in het universum bestaat tussen het Geheel en de delen. Door de zeer speciale en unieke eigenschappen creëert de Gulden Snede ‘eenheid in verhoudingen’, waardoor er binnen de veelheid en verscheidenheid aan vormen éénheid en harmonie bestaat in het universum.

De harmonische verhoudingen, die zichtbare of hoorbare vormen creëren en die we ervaren als schoonheid of die ons ontroeren, zijn ook terug te vinden in ons eigen lichaam, waardoor we deel lijken te nemen aan hetzelfde ontwerp en we in principe een harmonisch onderdeel zijn van dit universele patroon. In andere woorden, inzicht in heilige geometrie draagt ook bij om te begrijpen wie we zijn.

Wil je dit prachtige boek van Marja de Vries aan iemand schenken of cadeau doen klik dan op De Hele Olifant in Beeld dan krijg je een beeld van de inhoud en op welke wijze je aan meer relevante informatie kan komen. Veel leesplezier en wijsheid!

Waar komt uw inspiratiebron van moraliteit vandaan?

Dit zijn de belangrijkste punten uit het tweede dubbelcollege van 7 november 2006 van prof. dr. Cees Zwart. Narrator

Wat zijn Deugden (VIRTUES)?

Het is een morele categorie ook wel juist of goed gedrag.

Voorbeelden van deugden uit oude Griekse tijd flinkheid, geestkracht, voortreffelijkheid.
Areté – deugd - staat voor het streven naar 'zijn', waarbij perfectie en kwaliteit onlosmakelijk verbonden worden aan de mens als geheel.

Moderne uitdrukking hiervoor is ‘competentie’.
Mensen geven met deugden vorm aan hun onderlinge betrekkingen.

Probeer het begrip deugden / ondeugden ruimer te begrijpen, creatiever en spannender.
Niet als tegenstelling zien.

Ethiek, een levensstijl, zoeken van de mens om zo wijs mogelijk in het leven te zijn en te staan.

Bewustzijnshouding nu (2006) gericht (primair) op fysieke / materiële aanwezigheid oftewel materieel bewustzijn.
Bewustzijnshouding in antieke wereld primair gericht op wereld van de goden oftewel mythologisch bewustzijn.
Mythe = beeldverhaal waarin mens zijn essenties herkent, daardoor ontstaat resonantie (direct) van ziel op verhaal.

• panta rhei – alles stroomt niets blijft –
• entelechie – in volkomenheid (zijn) houden –
• telos – einde, doel, het in werkelijkheid komen van wat in aanleg was, geest die het lichaam bezielt en zo maakt tot levend zijn en tot ontwikkeling en volmaaktheid leidt -

In de werkelijkheid zit het geheim van de wording

Mens werkt aan eigen ontwikkelingsgang en ontwikkeling van sociale leven.

Verschillen tussen Plato en Aristoteles

Plato brengt deugden in kaart:

• Wijsheid – vermogen van de geest-
• Matigheid – maatvoering, innerlijk goede  maat-
• Dapperheid – moed, levensgebied beschermen, naar binnen gekeerd-
• Rechtvaardigheid – deze deugd zet de drie voorgaande op terechte plaats, laat de orde der dingen niet verstoren-

Leidend principe – bezonnenheid – dit is het vermogen om juiste verhouding aan te brengen wat je toestaat en wat toegestaan wordt.

Aristoteles beschrijft het proces. Dit is de sleutel naar de ingang van deugden / ondeugden. Een deugdzaam mens bezit een door het verstand vaardigheid / vermogen om balans te houden tussen teveel en te weinig.

1ste stroming

Deugd is proces van voortdurende oordeelsvorming over twee beproevingen.
Deugd is geen tegenoverstelling van ondeugd.
Het omgaan met deugden en ondeugden is creatiever en spannender.

2de stroming

Vind de maat van je eigen innerlijk mens-zijn. Mens is microkosmos als weerspiegeling van macrokosmos. Vindt hieruit de maat naar binnen en ook de maat naar buiten.
Bewustzijnsvorming en de omgang daarmee, daar gaat het om.

De beweging bergafwaarts

Overgang van de Grieken naar Middeleeuwen.

Een belangrijk keerpunt in 4de eeuw na Chr. met Ambrosius, herschikking van kardinale deugden.
5de deugd wordt toegevoegd – nederigheid – dit wordt leidend hoe mens deugdzaam kan worden.
Daarnaast bestaan theologische deugden – geloof, hoop, liefde –

Nieuwe deugden zijn totaalpakket die de mensheid begeleidt. Ze hebben negatieve gevolgen voor deugdenleer.

Er ontstaat strijd om deugden / ondeugden, ze staan tegenover elkaar, er moet een overwinning zijn van de deugden. Mens staat terzijde in dit verhaal, het is uit handen van de mens genomen.

Overgang van Middeleeuwen naar Moderne tijd / Nieuwe tijd

• aarde wordt primaire bewustzijnsoriëntatie
• deugden / ondeugden worden fatsoensnormen
• ondeugden worden ziektebeelden, psychische afwijkingen
• er ontstaat een nieuwe deugd namelijk redelijkheid. Glans van de verlichting, mens is redelijk dier, rede komt terug als sturende factor, ethiek wordt praktische rede

Subdeugden ontstaan zoals:

– haalbaarheid – (functionaliteitethiek), als het werkt moet je het doen
– rechtmatigheid van handelen – (legitimiteit), juridisering, zegt niets over de zinvolheid
– doelmatigheid – verzakelijking, zegt niets over de zingeving

De vraag hierbij is:

“Zijn deze deugden toekomstkrachtig?''

"Helpen ze de mens aan hogere waarden / normen?"

Je reactie op dit artikel is heel welkom! Klik hiervoor op "reacties".

Hoe helpen Deugden en Ondeugden het samenleven?

Op 24 oktober j.l. heeft prof Cees Zwart de eerste van een reeks van drie dubbelcolleges gegeven rond het thema Deugden en ondeugden.

Het werkcollege heeft een karakter van een werkplaats waarin je als deelnemer wordt uitgenodigd mee te denken en je eigen ervaringen en twijfels in te brengen.

In hoeverre zijn de normen en waarden aan het vervagen?

Wat is het verschil tussen een waarde en een norm?

Wat is de relatie tussen mijn drijfveren en de normen/waarden? Wat zijn deugden/ondeugden?

Allemaal actuele en relevante vragen waar we graag meer van willen begrijpen om dit ook beter te kunnen toepassen in ons (samen)leven.

Citaat prof. Cees Zwart

"Onder meer heeft mij de vraag bezig gehouden waarom het beoogde maatschappelijk debat over waarden en normen mislukt is. Mijn voorlopige conclusie: Het gaat niet om herstel van waarden, normen en regels, maar om herontdekking. Het eerste wijst naar dwang van buitenaf, naar macht van autoriteiten. Het tweede wijst naar initiatief van binnenuit, naar eigen autoriteit."

Het gaat uiteindelijk om niets minder dan de metamorfose van de oeroude, traditionele deugdenethiek naar een nieuwe en eigentijdse.

Graag deel ik de inzichten uit de ont-moetingen met de lezers van mijn weblog en nodig ik eenieder graag uit zijn eigen ervaringen hiertegen aan te leggen.

Daarmee hoop ik bij te dragen aan een stukje vernieuwend denken en handelen over dit onderwerp in organisaties en andere samenlevingsvormen.

Spreken over waarden en normen is vrij gewaagd omdat het al gauw lijkt op zedenprekerij.

Met de Dag van het Respect boeken we winst door dit te verbinden met normen en waarden. Met "fatsoen moet je doen" winnen we geen wedstrijden.

Respect raakt de innerlijke snaar bij ieder mens. Het is de bron / oerkracht van het leven. Het hangt samen met een diep gevoel van de mens en de kwetsbaarheid van het leven.

Door de stap te maken van Fatsoen naar Respect komen we in een hogere kwaliteit van beleving. Het vraagstuk van waarden en normen wordt in het perspectief geplaatst van de huidige maatschappelijk dynamiek en krijgt daardoor meer draagkracht voor de toekomst.

De vraag die we ons dienen te stellen is: Welke beschaving willen we met elkaar hebben?

Waarden - Normen - Regels

Waarden zijn gedragsverruimend, intens verlangen naar zingeving.

Normen zijn gedragsbegrenzend, intens verlangen naar geborgenheid.

Regels zijn gedragsordenend, intens verlangen naar regelmaat en ritme.

We leven nu in een tijdsgewricht die aan het kantelen is van collectiviteit naar individualiteit.

Dit kan alleen goed plaatsvinden indien dit gepaard gaat met verinnerlijking.

Het netwerk-organisme wat ik meer en meer waarneem in onze mondiale activiteiten (internet, een veelheid van kleine organisaties en tijdelijke coalities) helpt ons hierin verder.

Huidige kenmerken hiervan herken je in open samenlevingen, dynamisch zijn, veel interactie en verwarring, kosmopoltisch bewustzijn (ken grenzen van je eigen identiteit), narratief bewustzijn (ken het verhaal van de ontwikkeling).

Wat is onze MENSONTWIKKELING?

Je reactie op dit artikel is heel welkom! Klik hiervoor op "reacties".