Vernieuwend Managen

Hoe leer en verinnerlijk je?

 

Daad-werkelijk ervaren!

Vertel het mij en ik zal het vergeten. Laat het me zien en ik zal het mij herinneren. Betrek mij erin en laat het me doen en ik zal het bergijpen.

 

Terugkijkend op het concert dat afgelopen zondag 18.01.09 in Washington gegeven werd als voorbode op de inauguratie van Barack Obama, lijkt het wel dat Barack door diezelfde wijsheid is geleid. Het is prachtig om te zien hoe hij ieder daarin op een natuurlijke wijze daarin betrekt.

Muziek werd tekst en speeches werden muziekstukken. Het werd gezamelijk beleefd en begrepen!

Het is ook een van mijn deugden en leefregels in wat en hoe ik het doe met en voor mensen. Ik voel me graag betrokken zodat ik echt begrijp waar het in feite werkelijk om gaat.

Betrokken raak je pas als je zelf in beweging komt en verandert. Dan worden idealen concrete plannen en plannen worden uiteindelijk de begrepen werkelijkheid.

Zo'n plan kan zijn: met hoofd - hart - handen - houding te gaan ervaren wat het betekent om goed gecoacht of getraind te worden. Daartoe nodig ik je van harte uit!

Niet moeilijk doen!

'Het resultaat van filosofiebeoefening is van grote eenvoud, maar de methode om dat te bereiken kan niet eenvoudig zijn.' Dit is een citaat van Wittgenstein.

Voor je verstandig kunt zijn, zul je eerst met jouw verwarde verstand de knoopjes uit jouw verwarde verstand dienen te halen. Daarvoor kun je vier goede wegen kunnen bewandelen:

1. Je trekt de conclusie dat er voor ons mensen niets te weten valt en je hult je in deze onwetendheid. Je koopt een stapel boeken en je verhuist naar een fijn oord. Dat is een leefbaar model.
2. Je berust in eenvoud van alles wat je al weet - jouw eigen wijsheid - en blijft gewoon wonen in de wijk. Als je niet teveel missiedrang aan de dag legt, is de kans groot dat je een kleurrijk en gewaardeerde buurtgenoot bent. Milde vormen van dogmatisme zijn vele malen leuker dan pretentieloze vormen van conformisme. Ga ervoor!
3. Je stort je met een open mind (niet dogmatisch/sceptisch) in het maatschappelijk verkeer om je te laten polijsten door degenen die jouw goede kanten bekrachtigen en door degenen die je na iedere stommiteit vernederen. Ga werken in een topdown bedrijf met een matige directeur en de Verlichting is niet te stoppen.
4. Je ontwikkelt jouw karakter in de maatschappelijke context (optie 3), maar daarbij vorm je in jouw tempo jouw talenten. Je trekt je incidenteel terug uit het maatschappelijk gebeuren met een prettige gesprekpartner(s)/coach om geconcentreerd te kijken naar hoe wij kijken, om zo de verwarde knoopjes uit ons verstand te ontwarren

Om een besluit te nemen wat bij jou past op dat moment heb je MOED nodig. Je staat immers voor een splitsing of nog erger een hangbrug die over een ravijn voert. In hoeverre ben jij een moderne held? Voorbeelden zijn Nelson Mandela of de activisten van Greenpeace die zich ergens voor uitspreken en daarnaar ook handelen. Als je hen vraagt waarom ze dat doen, hebben ze altijd het antwoord: "Ik kan niet anders."

Daar zit ook de crux. Moed is de deugd die dicht bij het hart ligt. Bij het tonen van moed, ben je bereid je over te geven aan datgene wat jouw hart aangeeft, je trekt er de consequenties uit. Je durft jouw eigenheid de ruimte te geven en dicht bij jezelf te leven. Hoe dichter je bij jezelf leeft, hoe moediger je ben: je durft je af te keren van het gemiddelde.

Verder gaan dan de standaard, het bereiken van het bovengemiddelde (boven je eigen gemiddelde, want wat voor de ene moedig is, hoeft dat voor de ander niet te zijn), dat is waar het steeds om draait. Moed heeft altijd te maken met een bepaalde expressie: moed laat zien dat iemand zijn gevoel omzet in daden - het maken van keuzen.

Heb de moed om je eigen verstand te gebruiken, maar doe het samen met anderen!

Dienstbaarheid als deugd in het werk

Dienstbaarheid is het meest gericht op anderen. De filosofie vanuit de Karmayoga is dat de goddelijkheid te bereiken is door dienstbare arbeid te verrichten. Je kunt ook dienstbaar zijn uit angst om afgewezen te worden of om aardig gevonden te worden, doch dit is niet wat ik hiermee bedoel. Dienen vraagt een bepaald bewustzijnsniveau.

Inzet en beleving zijn de twee elementen waar het om gaat: het één kost energie en het andere levert energie op. Beiden hoeven op zich niets met elkaar gemeen te hebben. Je kunt je immers inzetten zonder enige beleving te hebben en omgekeerd. Het mooie is wanneer beide in balans zijn.

Wanneer de inzet zo groot is dat de beleving negatief wordt ervaren, dan kan dit ontaarden in slaafsheid. Er is dan geen contact met het positieve gevoel. Grenzen vervagen en de slaafse routine treedt in werking. Iemand die van nature dienstbaar is , zal zonder moeite met een opgeruimd en zangerig gevoel alles lopen te redderen. Traditioneel is dit bij vrouwen tijdens de opvoeding beter ontwikkeld dan bij mannen. Een mooi voorbeeld van balans tussen inzet en beleving is te zien bij hulporganisaties zoals Artsen Zonder Grenzen. De artsen en verpleegkundigen die onder zware omstandigheden hun werk verrichten antwoorden desgevraagd na korte tijd niets anders te willen doen.

Iets onbevooroordeeld doen voor een ander, in eerste instantie dus puur op de ander gericht. Op een dieper bewustzijnsniveau gebruik je deze deugd om inzicht in jezelf te verwerven, jezelf beter te leren kennen, je 'bril' op te schonen. Wijsheid en discipline staan op zich los van dienstbaarheid, doch om je tot actie aan te zetten geeft dit wel degelijk verbinding. In het dienen kom je vaak weerstanden tegen. Op deze wijze leer je geleidelijk aan over irritaties heen te stappen. Door jezelf een spiegel voor te houden, kun je ontdekken waar die ontstaan. Let op dat dienstbaarheid niet doorslaat naar slaafsheid. Dit kun je doen door kritisch te blijven kijken naar wat je doet en wat daarbij jouw drijfveren zijn. Zeker wanneer de werkdruk hoog is en je nogal hulpvaardig bent ingesteld! Vragen die hierbij helpen zijn: kan ik delegeren, wie is hiermee gebaat, wat gebeurt er wanneer ik niet doe wat er van mij wordt verwacht? Vaak zijn het dan taken die ik onbewust en zonder duidelijke keuze op mij heb genomen.

Dienstbaarheid hoort bij alle beroepen en functies en juist ook bij leidinggevenden. Wanneer ik een organisatie binnenkom bemerk ik al gauw of er een dienstbare sfeer hangt. Het gaat dan om de vraag of ieder doet wat er gedaan dient te worden. Aan de portier, directeur, verkoper kun je meteen de betrokkenheid bij hun organisatie zien. Ze tonen een vorm van opgeruimdheid, blijheid en plezier. Klanten worden snel en soepel geholpen, bezoekers hoeven niet lang te wachten en de sfeer tijdens het kennismakingsgesprek is prettig.

Organisaties zien tegenwoordig in toenemende mate het belang van dienstbaarheid in. Denk maar aan het ontwerpen van internetapplicaties voor een ziekenhuis waardoor jonge patiëntjes huiswerk kunnen maken en minder geïsoleerd raken, een dagje community service om Natuurmonumenten te helpen bij het riet snijden etc. Deze activiteiten verhogen bij uitstek het WIJ-gevoel, verbinding en betrokkenheid.

Discipline is een kwaliteit waarmee jij je ondergeschikt maakt aan de situatie, een soort nederigheid of openstelling om nieuwe dingen nader te leren kennen. In momenten van reflectie probeer je telkens opnieuw te voelen waar het om gaat en wat je nodig hebt. Discipline heb je nodig om nieuwe dingen aan te leren maar ook om dingen af te leren. Dat duurt net zo lang totdat het 'als vanzelf gaat', geheel in jouw systeem, je bloedcellen, spieren en botten verankerd zit. Vaak is het nodig om een deel van het ego los te laten, het denkbeeld 'dit ben ik' overboord te gooien. Er is een groot verschil tussen gedwongen overgaan naar een nieuwe situatie én het tijdig voorzien dat het anders moet. In beide gevallen is sprake van een bijna gedwongen keuze, omdat de bestaande gang van zaken niet langer meer voldoet.

Verantwoordelijkheid impliceert het naar je toe trekken van taken. Sommige mensen werpen zich al meteen op wanneer er taken te verdelen zijn. Dit hoeft niet altijd met inventiviteit en dienstbaarheid te maken te hebben, maar meer met  - please-disease - ze willen aardig gevonden worden. Verantwoordelijkheid heeft veel te maken met afspraken en discipline. Blijf het scherp houden welke verantwoordelijkheid je op je genomen hebt en schiet er niet in door. Verhelderend is te zien hoe niet-begrijpend er doorgaans wordt gereageerd als iemand zijn taken strak afbakent. Een weigering hoeft niet direct te duiden op een 'egocentrische opstelling': de persoon heeft wellicht zijn verantwoordelijkheid helder afgebakend en weigert zich verantwoordelijk te voelen voor taken waarover hij geen afspraken heeft gemaakt. Het is ook wijs om je niet verantwoordelijk te voelen voor hetgeen anderen doen. Wel kunnen we anderen verbinden onze verantwoordelijkheid door afspraken en discipline. Problemen op het werk zijn vaak terug te voeren op onduidelijke of afwezige functieomschrijvingen. Ook treden er problemen op wanneer mensen zich op elkaars verantwoordelijkheidsgebied begeven, dit is onvervalste territoriumdrift met bijbehorende agressie.

Toewijding is een kwaliteit die de balans aangeeft tussen hulpvaardigheid/discipline en verantwoordelijkheid. Je hebt je deze kwaliteiten zo eigen gemaakt, dat de positieve beleving ervan de inzet geheel overstijgt. Je hebt geleerd de deugd dienstbaarheid te waarderen. De moeite die je in eerdere stadia hebt ervaren zijn nagenoeg verdwenen en opgelost. Je hebt je geheel toegwijd aan je taak/taken. Je handelt vanuit het hart, met dien verstande dat de keuzes nu bewust worden gemaakt. Je persoonlijke kwaliteiten zijn aangescherpt en je weet dat je nu geen anders keuze kunt maken. Je inzet is onderdeel van je hele systeem en tegelijkertijd scherp je door de toewijding je eigen persoonlijkheid aan.

Essentieel is dat je overtuigd blijft dat dienstbaarheid bijdraagt aan jouw persoonlijke ontwikkeling. Wanneer je dienstbaarheid bewust blijft toepassen en blijft beleven dan ontstaat er veel warmte en betrokkenheid.

Deugden - Vertrouwen -

Vertrouwen impliceert dat je ergens 'trouw aan bent'. Trouw aan jezelf, je principes, je ideeën, of aan een ander. In dat laatste geval kan het zelfs zover gaan, dat je daden van de ander als vanzelfsprekend goed acht. Je vertrouwt erop dat zijn intenties goed zijn en dat hij 'te goeder trouw'is. Vertrouwen heeft dus te maken met personen en organisaties alsook met intenties en daden.

Er is een duidelijk verschil tussen geloven en vertrouwen. Geloof is verbonden met het hoofd, terwijl vertrouwen uitgaat van het hart. Wanneer je iemand op zijn woord gelooft, hoef je hem nog niet te vertrouwen. Voorbeeld: een kleptomaan, die nog voor geen cent vertrouwt, kun je op zijn woord geloven als je ervan overtuigd bent dat hij geen reden heeft om te liegen. Ook kun je in bepaalde situaties - hoe moeilijk ze ook zijn - vertrouwen op een goede afloop.

Vertrouwen kun je leren kennen: via intuïtie of via onderscheidingsvermogen. Onderscheidingsvermogen is cruciaal om je zelfvertrouwen scherp te krijgen en dat ontwikkel je door schade en schande. Het leert je: is dit nou wel of niet goed voor me? Kan ik erop vertrouwen wat deze collega uitdraagt? Is deze onderneming betrouwbaar? Juist door jezelf en de anderen beter te leren kennen, wordt je onderscheidingsvermogen gescherpt.

In situaties waarin good feeling allesbepalend is, ga je af op je intuïtie. Wanneer je een besluit gaat nemen, weet je vaak intuïtief al zeer snel wat de juiste keuze is. Niettemin kun je het vraagstuk vervolgens nog rationeel en uitgebreid benaderen, om meer grip erop te krijgen. Wanneer jouw intuïtieve oordelen vaker juist blijken te zijn, treedt er een omslagpunt op: je durft er vaker op te vertrouwen. Onz intuïtie is een onderdeel van vertrouwen en naarmate we dichter bij onszelf komen, speelt deze een grotere rol. Afhankelijk van je levenservaring kun je de ene keer je intuïtie inzetten en de andere keer een leerproces om je vertrouwen te ontwikkelen. Het onderscheidingsvermogen kan dan je intuïtie danig in de weg zitten. Langzaam leer je het wikken en wegen los te laten en meer op je intuïtie te vertrouwen.

Het is nodig om vertrouwen gelijkmatig te ontwikkelen. Sommige mensen hebben een goed ontwikkeld vertrouwen in de omgang met mensen, terwijl hun vertrouwen in werksituaties slechts matig is. Het omgekeerde is natuurlijk ook mogelijk. Zelfinzicht helpt je om aandacht te geven aan die aspecten van het vertrouwen die nog onvoldoende zijn ontwikkeld.

Zelfvertrouwen Gebrek aan zelfvertrouwen staat vertrouwen naar anderen in de weg. Vanuit verankerd zelfvertrouwen kun je vanuit je eigen inzicht beoordelen of de ander te vertrouwen is. Wie geen of weinig zelfvertrouwen heeft en al zijn vertrouwen in de ander of anderen heeft gesteld, heeft zich overgegeven en voelt zich afhankelijk. Zo'n situatie kan ontstaan als te hard hebt gewerkt en geleidelijk het gevoel van betrokkenheid hebt verloren. Activeer je zelfvertrouwen door gebruik te maken van de wisselwerking tussen binnen- en buitenkant. Door kleding, houding, gedrag werk je aan de buitenkant en je daardoor innerlijk versterken. Probeer nieuwe activiteiten te ontplooien, uit te zoeken wat je leuk vindt en waartoe je in staat bent. Het gaat erom dat je nieuwe kanten van jezelf leert kennen.

Bij vertrouwen denk ik ook meteen aan het lichaam, het is bijna vanzelfsprekend dat het lichaam alles doet wat ik ervan vraag en soms is dat niet helemaal terecht gezien de manier waarop ik ermee omga. Bij mensen met een slechtere gezondheid wordt het zelfvertrouwen behoorlijk ondermijnd. Zij zullen hun zelfvertrouwen op een andere wijze dienen te voeden en dat zal niet altijd meevallen.

Vertrouwen en je werk Vaak worden ego en zelfvertrouwen met elkaar verbonden en inderdaad zie je dat mensen met grote ego's zichzelf overschreeuwen. Maar wanneer je door dat pantser heen prikt tonen ze vaak een grote kwetsbaarheid, die ze van zichzelf niet kennen. Iemand met een groot ego zal er vaak problemen mee hebben om anderen (medewerkers) te vertrouwen, simpelweg omdat zijn ego hem daarvoor in de weg staat. Wanneer je er altijd op uit bent om je ego te voeden, heb je enorme overwaardering van jezelf waardoor de afstand tot anderen alleen maar groter wordt. Mensen met een klein ego, kunnen daarentegen onbeperkt vertrouwen in anderen opbouwen, zonder te vervallen in afhankelijkheid.

Het is dus de (levens)kunst om door inzicht je zelfvertrouwen te vergroten, het ego los te laten en tegelijkertijd een duidelijk onderscheid tussen beide te houden. Door het 'nieuwe zelfvertrouwen' alle aandacht te geven, lost het ego beetje bij beetje op. Daardoor ontstaat er een nieuwe verbinding met jezelf: niet wat je doet is van belang maar wie je bent. Vanuit dat besef ga je organisch deel uitmaken van een groter geheel of dat nu privé of in het bedrijf is.

In die zin is ieder bedrijf of gemeenschap een mystieke eenheid, gebaseerd op vertrouwen. Medewerkers en managers die van elkaar afhankelijk zijn en weten dat ze een bepaalde plaats innemen in het geheel, kunnen zijn wie ze zijn. Zonder wederzijdse ondersteuning kan niemand functioneren en groeien. Daarom dienen we elkaar ook ruimte bieden om ons werk zo goed mogelijk te doen gestoeld op onderling vertrouwen.

Hoop is het eerste stadium van vertrouwen. Uit hoop spreekt een persoonlijk verlangen om de toekomstige situatie te verbeteren.

Begrip heeft te maken met het onvoorwaardelijk accepteren zoals de ander is, te begrijpen, iets van je eigen ruimte bieden en je kwetsbaar opstellen.

Loyaliteit is het stadium vóór verinnerlijking, je geeft de ander ruimte en vertrouwen. Hierin zit een element van emotionele afhankelijkheid, verbinden met je organisatie of politieke partij.

Overgave is een vertrouwensniveau dat dieper gaat, volkomen vertrouwen in het leven, heeft te maken met je persoonlijke leven en jouw zelfvertrouwen op de proef stelt. Ontwikkel je op deze moeilijke momenten vertrouwen, dan leer je dat zelfs ongewilde situaties als ontslag, faillisement met bijbehorende angsten en onzekerheden, uiteindelijk zullen leiden tot persoonlijke ontwikkeling en nieuwe mogelijkheden. Wat er ook gebeurt je weet en vertrouwt erop dat het goed voor je is.